مصطبه در معماری مصر باستان – تاریخ معماری

معماری مصر باستان اولین بار با اتحاد مصر علیا و سفلی در دوران نخستین فرعون “منس” رونق گرفت. اولین شواهد از آثار بناهای تاریخی مصر با فرم مصطبه ها از دوران پادشاهی کهن ( ۳۲۰۰ تا ۲۶۸۰ قبل از میلاد) بدست آمده است. مصریان باستان بر اساس مذهبشان معتقد بودند که حیات جسمانی موقتی است در حالی که حیات روحانی ابدی است و بنابراین مقابر باید تا ابد پایدار و پابرجا بمانند. آرامگاه و معبد به نماد این اعتقاد تبدیل شدند. مقبره دروازه ای برای ورود به دنیای پس از مرگ را فراهم می کرد و معبد نیز مسکن خدایان بود.

دستیابی به این هدف با طراحی و تزیین و دکور دقیق که در عین زیبایی، سودمند و عملگرا نیز بود میسر می شد. شهرها و بناهای مصریان باستان در طول سال ها ویران شده و به تلی از خاک بدل شدند، اما مکان های روحانی آنها هنوز هم الهام بخش معماران مدرن هستند.

شکل عمومی مصطبه در مصر باستان

مصطبه

مصطبه (آرامگاه مکعبی) به شکل مکان های اقامتی مصریان باستان طراحی شده بود. مصطبه از یک سکوی منتظم شکل گرفته بود که شامل چند اتاق کوچک بود که گودال بزرگی را پوشش می دادند و این باعث ایجاد دو فضا یکی برای فرد فوت شده و دیگری برای وسایل و ملزومات زندگی پس از مرگ او می شد. سازه از ستون های چوبی یا از خشت خام ساخته می شد که با قلوه سنگ پوشش داده شده و سپس با آجر و خشت دیوارکشی می گردید.

مصطبه سلطنتی

مصطبه سلطنتی اغلب با استفاده از نمایی با طرح های پیش آمده و فرو رفته متناوب ساخته می شد. عقیده بر این است که الوار و صفحات چوبی از بناهای قدیمی تر استخراج و برداشت شده اند چرا که این آرامگاه محل اقامت روح پادشاه بر روی زمین بود. بنا از خشت و آجر شکل گرفته بود که شاید ریشه در نفوذ معماری بین النهرین داشت. معمولا بسیار درخشان رنگ آمیزی شده بود به طوری که آثار آن تزیینات رنگی همچنان باقی است.

نمای مصطبه سلطنتی
محفظه خاکسپاری مصطبه در مصر باستان

محفظه خاکسپاری

در طول دوره سلسله های سوم و چهارم (۲۷۸۰ تا ۲۵۶۵ پیش از میلاد)، توجه به امنیت آرامگاه جلب شد و خلاقیت های معماری در داخل مصطبه متمرکز گردیدند. بیرون مصطبه ساده تر شد. در حالی که خود محفظه خاکسپاری -به عنوان آخرین منزلگاه صاحب آن- در عمق صخره حفر شده و تدابیر شدید امنیتی از جمله دروازه های سنگی سنگین برای حفاظت آن در نظر گرفته شده بود.

در کاذب

آرامگاه ساخته شده بود که تا ابد پابرجا بماند. در کاذب (خشت یا سنگ که به تقلید از در چوبی در نما کار گذاشته شده بود.) به روح ساکن یا “رع” اجازه ورود به آرامگاه و خروج از آن را می داد. در کاذب معمولا در وجه شرقی و رو به نیل قرار می گرفت تا روح قادر باشد بر رودخانه سفر کند.

در کاذب مصطبه در مصر باستان
فرم پلان مصطبه در مصر باستان

فرم پلان

پیچیده ترین آرامگاه ها دارای محفظه های بسیار و همچنین یک دروازه برای ورود به ابدیت بودند که همگی در مقیاس و ابعاد کامل برای جا دادن تابوت پدید آمده بودند. اتاق ها با عناصر زنده و با صحنه هایی از زندگی روزانه و موتیف های طبیعی تزیین شده بودند. تصویر زندگی پس از مرگ ایده آل شده زندگی دنیوی در مصر بود. این آرامگاه ها شامل انبارها، نیایشگاه ها، فضاهایی برای استراحت و فضاهای غذاخوری بودند.

قبرستان مصطبه ای

سلسله چهارم (۲۶۸۰ تا ۲۵۶۵ پیش از میلاد) به توسعه قبرستان های مصطبه ای غیر سلطنتی در اطراف و پیوسته با آرامگاه های سلطنتی اقدام کردند. صاحبان این آرامگاه ها مقامات بلندپایه بودند. شاید آرامگاه به عنوان نشان افتخار و احترام از جانب فرعون اعطا می شد. آرامگاه ها در درون خود نیایشگاه های کوچکی را نیز جای می دادند: اغلب یک جایگاه ساده که میزی برای اهدای نذورات برای فرد فوت شده در آن قرار داده شده بود.

قبرستان مصطبه ای در مصر باستان
مصطبه خشت آجری در معماری مصر باستان

مصطبه خشت آجری

خشت آجر، از مخلوط خاک رس و کاه شکل گرفته و ماده ساختمانی بومی مصر باستان بود. خشت آجری به راحتی خود را با آب و هوای خشک سازگار کرده و در ساخت بناهای بزرگ زیگورات ها (معابد پلکانی) در بین النهرین نیز مورد استفاده قرار گرفته بود. استفاده از خشت آجر امکان بهره جستن از روش ها و تکنیک های رایج را به معماری بزرگ و یادمانی می دهد.

گذاشتن یک دیدگاه